شماره 152
مرداد 1389

برای جستجوی مطالب در آرشيو مجله کلمه يا موضوع مورد نظر خود را تايپ کنيد و کليدجستجو را فشار دهيد:

فهرست موضوعی مطالب













 
 


وضعيت هزينه توليد و زندگي در 4 سناریوي قیمتی


در این بین مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان در درجه اول به دنبال این هستند که پس از اجرای این قانون به ویژه افزایش قیمت بنزین و گازوئیل، قیمت کالاها و خدمات چقدر خواهد شد و هزینه زندگی چقدر افزایش مي‌یابد؟
    سیاست‌های قیمتی و غير قيمتي
    به گزارش خبرنگار ما، در سال‌های اخیر دولت به منظور کنترل مصرف فرآورده‌های نفتی، در کنار تعیین قیمت آنها، اقدام به سهمیه‌بندی مصرف بنزین و گازوئيل با کارت سوخت و ارائه لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها به مجلس کرده است. در ماده یک لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها دولت مکلف شده قیمت حامل‌های انرژی را اصلاح کند. در واقع دولت در کنار سیاست‌های غیرقیمتی (سهمیه‌بندی سوخت)، اقدام به تدوین و اصلاح سیاست‌های قیمتی نیز کرده است، اما سوال این است که اجرای سیاست‌های قیمتی در زندگی مردم چه اثراتي دارد؟
    براساس پژوهشي كه از سوي «اسفنديار جهانگرد»، استاديار دانشكده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبايي انجام شده و در فصلنامه علمي– پژوهشي مطالعات اقتصاد انرژي در بهار امسال منتشر شده است؛ برای پاسخگویی به این سوال قیمت حامل‌ها در 4 گزینه مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.
    در گزینه اول قیمت بنزین از 1000 ریال در سال 88 به حدود 4000 ریال که تقریبا قیمت آزاد بنزین فعلی کشور است، خواهد رسید که حدود 300 درصد افزایش قیمت خواهیم داشت و در واقع قیمت بنزین 4 برابر خواهد شد.
    در این زمینه قیمت گازوئيل نیز از 165 ریال به 3500 ریال خواهد رسید. در واقع قیمت گازوئيل 21 برابر خواهد شد.
    طبق این گزینه، نتایج تغییر قیمت بنزین به میزان 300 درصد، منجر به افزایش متوسط هزینه تولید (PPI) به میزان 1/7 درصد مي‌شود.
    پیامد این افزایش قیمت، افزایش بیشتر هزینه تولید در بخش‌های حمل و نقل جاده ای به میزان 7/2 درصد، سایر خدمات به میزان 84/0 درصد، ساختمان و انواع ماشین‌آلات و تجهیزات هر کدام به میزان 66/0 درصد است.
    همچنین متوسط افزایش شاخص هزینه زندگی نیز برابر 9/6 درصد افزایش خواهد داشت.
    طبق گزینه اول، نتایج تغییر قیمت گازوئيل به میزان 2021 درصد، منجر به افزایش متوسط هزینه تولید به میزان 3/6 درصد مي‌شود.
    از سوی دیگر، پیامد این افزایش قیمت، افزایش بیشتر هزینه تولید در حمل و نقل جاده‌ای 45/1 درصد، محصولات غذایی و آشامیدنی 78/0 درصد، ساختمان 54/0 درصد و انواع ماشین‌آلات و تجهیزات 51/0 درصد است.
    در مجموع مي‌توان این طور نتیجه گرفت که نتایج تغییر قیمت گازوئيل و بنزین به میزان 2021 و 300 درصد، منجر به افزایش متوسط هزینه تولید به میزان 4/13 درصد مي‌شود.
    مطابق این گزینه، میزان افزایش شاخص هزینه زندگی که با در نظر گرفتن سهم سبد کالاها در مصرف خانوارها به دست آمده است، برابر 9/13 درصد افزایش خواهد یافت.
    افزایش قیمت طبق لایحه
    در گزینه دوم، قیمت هر دو حامل مذکور همانند لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها معادل 90 درصد قیمت جهانی تعیین شده است. بر اساس این گزینه قیمت بنزین حدود 3600 ریال و قیمت گازوئيل 3150 ریال تعیین مي‌شود.
    طبق این گزینه در اثر تعدیل قیمت بنزین 4/6 درصد شاخص هزینه تولید فعالیت‌های اقتصاد ایران افزایش مي‌یابد که با لحاظ ضریب تعدیل مصرفی خانوارها این افزایش به رقم 2/6 درصد خواهد رسید.همچنین پیامد این افزایش قیمت، افزایش بیشتر هزینه تولید در بخش‌های حمل و نقل جاده‌ای به میزان 35/2 درصد، سایر خدمات به میزان 75/0 درصد است.همچنین نتایج تغییر قیمت گازوئيل منجر به افزایش متوسط هزینه تولید به میزان 6/5 درصد مي‌شود. پیامد این افزایش قیمت، افزایش بیشتر هزینه تولید در حمل و نقل جاده‌ای، محصولات غذایی و آشامیدنی، ساختمان و انواع ماشین آلات و تجهیزات است و کمترین تاثیر در محصولات جنگلداری و محصولات توتون و تنباکو خواهد بود.طبق این گزینه، نتایج تغییر قیمت گازوئيل و بنزین به میزان 1809 و 260 درصد، منجر به افزایش متوسط هزینه تولید به میزان 1/12 درصد مي‌شود. همچنین پیامد این افزایش قیمت، افزایش بیشتر هزینه تولید در حمل و نقل جاده‌ای به میزان 67/3 درصد، سایر خدمات به میزان 14/1 درصد، ساختمان و انواع ماشین‌آلات و تجهیزات به ترتیب به میزان 08/1 و 04/1 درصد است.
    میزان افزایش شاخص هزینه زندگی که با لحاظ سهم سبد کالاها در مصرف خانوارها به دست آمده نیز برابر 5/12 درصد خواهد بود.
    بنزین و گازوئيل در سال اول برنامه
    بر اساس این مطالعه، گزینه سوم، گزینه قیمتی مربوط به مصوبه کمیسیون مجلس شورای اسلامي‌ است که البته هنوز برای اجرا نهایی نشده است. در این گزینه، قیمت‌ها برای سال اول برنامه پنجم توسعه تعیین شده که در آن قیمت بنزین 2500 ریال و گازوئيل 800 ریال است. به عبارت دیگر در این گزینه، قیمت بنزین 2/5 برابر و قیمت گازوئيل 4/8 برابر سال 88 خواهد شد.
    در اثر تعدیل قیمت بنزین در این گزینه، شاخص هزینه تولید فعالیت‌های اقتصاد ایران 5/4 درصد افزایش مي‌یابد که با لحاظ ضریب تعدیل مصرفی خانوارها این افزایش به رقم 3/4 درصد خواهد رسید. پیامد این افزایش قیمت، افزایش بیشتر هزینه تولید در بخش‌های حمل و نقل جاده‌ای، سایر خدمات، ساختمان، انواع ماشین‌آلات و تجهیزات است و کمترين افزایش هزینه تولید هم در محصولات جنگلداری و محصولات توتون و تنباکو خواهد بود.
    نتایج تغییر قیمت گازوئيل به میزان 385 درصد نیز نشان مي‌دهد که متوسط هزینه تولید به میزان 4/1 درصد افزایش مي‌یابد. پیامد این افزایش قیمت، افزایش بیشتر هزینه تولید در حمل و نقل جاده‌ای، محصولات غذایی و آشامیدنی، ساختمان و انواع ماشین‌آلات و تجهیزات است و کمترین تاثیر در محصولات جنگلداری و محصولات توتون و تنباکو مشاهده مي‌شود.
    در مجموع طبق این گزینه نتایج تغییر قیمت گازوئيل و بنزین به میزان 385 درصد و 150 درصد، منجر به افزایش متوسط هزینه تولید به میزان 9/5 درصد مي‌شود.
    همچنین پیامد این افزایش قیمت، افزایش بیشتر هزینه تولید در حمل و نقل جاده‌ای، سایر خدمات و انواع ماشین‌آلات و تجهیزات است. مطابق این گزینه، میزان افزایش شاخص هزینه زندگی که با لحاظ سهم سبد کالاها در مصرف خانوارها به‌دست آمده است، برابر 9/5 درصد خواهد بود.گزینه چهارم مربوط به تعدیل قیمت دو حامل (بنزین و گازوئيل) مطابق قیمت‌های بین‌المللی تحت شرایط خاص قیمت نفت و نرخ ارز است.
    قیمت بر مبنای فوب خلیج‌فارس
    بر اساس گزینه چهارم، قیمت بنزین و گازوئيل، بر مبنای قیمت متوسط فوب خلیج فارس در تاریخ پنجم خرداد 87 با نرخ تسعیر ارز 9400 ریال، تعیین شده است. در این تاریخ قیمت نفت‌خام در بازارهای جهانی حدود 128 دلار در هر بشکه بوده است و از آنجا که قیمت نفت در بازارهای جهانی تقریبا پیش‌بینی‌ناپذیر است، نمي‌توان قیمت خاصی را وارد محاسبات کرد.
    اگر قیمت‌های نفت و ارز در سال 87 را در نظر بگیریم، در اثر تعدیل قیمت بنزین، 8/10 درصد شاخص هزینه تولید فعالیت‌های اقتصاد ایران افزایش مي‌یابد که با لحاظ ضریب تعدیل مصرفی خانوارها این افزایش به رقم 4/10 درصد خواهد رسید.طبق این گزینه نتایج تغییر قیمت گازوئيل به میزان 5018 درصد، منجر به افزایش متوسط هزینه تولید به میزان 1/15 درصد مي‌شود. همچنین نتایج تغییر همزمان قیمت گازوئيل و بنزین، منجر به افزایش هزینه تولید به میزان 9/25 درصد مي‌شود. مطابق این گزینه میزان افزایش شاخص هزینه زندگی که با لحاظ سهم سبد کالاها در مصرف خانوارها به دست آمده، برابر 4/27 درصد خواهد بود.یافته این مطالعه نشان مي‌دهد که بیشترین افزایش شاخص هزینه زندگی و شاخص هزینه تولید در مورد تعدیل قیمت بنزین و گازوئيل به نسبت قیمت‌های بین‌المللی است و کمترین آن مربوط به قیمت بنزین 2500 ریالی و گازوئيل 800 ریالی؛ یعنی گزینه سوم در بین گزینه‌های مورد بررسی است.
    
    
    

8/5/89